hình nhi thượng học
Định nghĩa
- Danh từ:
- Hình nhi thượng học: Một thuật ngữ triết học cũ, dùng để chỉ môn học nghiên cứu về bản chất của thực tại, những nguyên lý cơ bản và tối hậu của tồn tại, vượt lên trên thế giới vật chất và kinh nghiệm giác quan có thể cảm nhận được.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- "Hình nhi thượng học" là một khái niệm quan trọng trong lịch sử triết học phương Đông.
- Các nhà Nho học thảo luận sâu về vấn đề "hình nhi thượng" và "hình nhi hạ".
Các cách sử dụng nâng cao
- "Hình nhi thượng": Chỉ cái vô hình, cái đạo lý, nguyên lý tồn tại trước và trên hình tướng cụ thể. Đối lập với "hình nhi hạ" là thế giới hiện tượng cụ thể, hữu hình.
- Theo Kinh Dịch, "hình nhi thượng giả vị chi đạo, hình nhi hạ giả vị chi khí".
Biến thể và từ gần giống
- Siêu hình học: Thuật ngữ hiện đại, tương đương với "hình nhi thượng học", dùng để chỉ bộ môn triết học nghiên cứu về bản chất của thực tại.
- Bản thể học: Một nhánh của siêu hình học, nghiên cứu về bản chất của tồn tại.
Từ đồng nghĩa
- Siêu hình học (Metaphysics)
- Triết học đệ nhất (First philosophy - cách gọi của Aristotle)
Lưu ý về từ vựng
- Từ cũ: "Hình nhi thượng học" là một thuật ngữ cổ, ít được dùng trong ngôn ngữ hiện đại. Ngày nay, người ta thường dùng từ "siêu hình học" thay thế.
- Nguồn gốc: Thuật ngữ bắt nguồn từ triết học Trung Hoa cổ đại, được ghi trong Kinh Dịch: "Hình nhi thượng giả vị chi đạo, hình nhi hạ giả vị chi khí" (Cái ở trên hình tượng gọi là Đạo, cái ở dưới hình tượng gọi là Khí).